Gezond maakt slim. De Werkplaats Kindergemeenschap heeft in 2005/2006 in de eerste drie leerjaren, van het voortgezet onderwijs, gezondheidsonderwijs ingevoerd. Waarom de Werkplaats gezondheidsonderwijs belangrijk vindt, hoe dat onderwijs eruit ziet en hoe u dat ook zou kunnen doen, leest u hier.

Waarom gezondheidsonderwijs?

Schoolgaan bereidt je voor op het leven in de samenleving. Daarvoor moet je leren leren, leren kiezen en leren leven.

Veel scholen zijn gericht op het aanleren van de kennis die je in staat stelt een opleiding te volgen waarmee je een baan zult krijgen die je in staat stelt middelen te verdienen die je nodig hebt om die toestand te bereiken en handhaven die je gelukkig maakt. Dit alles gaat uit van wat je kan..

Maar de persoon die dit alles moet kunnen is een mens. Kunnen leren en kunnen werken is nog niet kunnen leven.

Er zijn tal van zaken die opgroeiende kinderen maar vanzelf moeten kunnen. Maat houden bijvoorbeeld. Op komen voor jezelf bijvoorbeeld.

Rekening houden met een ander bijvoorbeeld, samenwerken, zelfvertrouwen hebben om te zeggen: ik vind dat dit of dat zo moet.

Bijna vanzelfsprekend verwachten we dat kinderen dat kunnen. Maar we weten ook dat dat veel moeilijker gedaan is dan gezegd.

Kan een kind maat houden met chatten, msn-nen, hyven? Kent het de gevaren?

Kan een kind maat houden met gebruik van middelen als alcohol of drugs en weet een kind waarom dat zou moeten?

Kan een kind ‘nee’ zeggen in situaties waarin de groepsdruk zo groot is dat het moeilijk is om ‘nee’ te zeggen, nee, ik wil geen sigaret, nee, ik hoef geen pil, nee, ik vrij nu niet met jou want ik ben daar niet aan toe. Of ja, ik kom op voor jou want ik wil niet dat jij gepest wordt, ja, ik neem het voortouw als het gaat om zeggen: nee.. jongens…kom op..

De Werkplaats Kindergemeenschap wil naast de gewone onderwijstaak kinderen samen laten leren, kinderen bewustzijn helpen ontwikkelen, kinderen in de sociale situatie van hun groep leren zichzelf te blijven. Goed met elkaar om te gaan en respect voor elkaar en ons. Wij zijn van mening dat een gezond levend kind zich beter ontplooit en dus meer uit zijn schoolopleiding haalt dan een ongezond levend kind. ‘Gezond maakt slim’ is geen loze term maar een ervaringsfeit. Leerlingen die om welke reden dan ook ongezond gedrag vertonen zijn kwetsbaarder, zullen vaker verzuimen, presteren onder niveau, zullen eerder uitvallen.

Dit alles laat natuurlijk onverlet dat sommige kinderen de wind tegen hebben en mogelijk kampen met problemen waar school weinig invloed op heeft. Ook voor die kinderen echter zal een school die de gezondheid van haar leerlingen belangrijk vindt meer begeleiding bieden en de kansen op een passende schoolloopbaan vergroten.

Het programma

Daarom hebben wij, samen met leerlingen, ouders, experts van Centrum Maliebaan, Trimbos Instituut Altregt, GGD Midden Nederland en het Julius Centrum van de Universiteit van Utrecht een onderwijsprogramma samengesteld dat

• Leert kiezen, voor gezond gedrag…
• Leert sociaal weerbaar te zijn en sociaal weerloos te zijn
• Leert wat je moet doen als iemand gepest wordt of zelf gepest wordt 
• Leert wat de werking is van alcohol en drugs en wat de gevaren zijn
• Leert dat roken niet moet
• Leert wat gezond eten is, gezond gewicht is, gezond bewegen is.
• Leert wat je moet weten van sex en je lichaam
• Leert wat mediawijs zijn is.
• Anderen leert voorlichten over gezond gedrag

Dit programma noemen we: gezond maakt slim.

In wekelijkse blokken van 80 minuten besteden wij hier aandacht aan in leerjaar 1 t/m 3. Mentoren voeren het programma uit, worden hiertoe geschoold en soms bijgestaan door experts.

De programmaonderdelen zijn in samenspraak met de deskundigen over de jaren verdeeld. Het programma is in ontwikkeling. De ervaring leert dat ouders en experts soms nieuwe bijdragen leveren die eventueel in het programma worden ingebouwd.

Scholen die zelf ervaring hebben met succesvolle lesmodules nodigen wij van harte uit hun kennis met ons te delen en hun lesmodules ter beschikking te stellen.

Niet alle modules zijn rechtenvrij. Voor de modules van het Trimbos instituut en van Eligo moet betaald worden.

Agis zorgverzekeringen en stichting Voorzorg hebben ons met een startsubsidie geholpen de aanloopkosten voor een deel te bestrijden. Het tot stand komen van deze website is met name te danken aan stichting Voorzorg.

Deze website beoogt kennis te delen en nodigt andere scholen gebruik te maken van onze ervaringen.

ZELF EEN GEZONDE SCHOOL OPZETTEN:

Een gezonde school opzetten vraagt een visie, draagvlak, geduld en organisatie en budget.

• Visie:

Waarom wilt u een gezonde school? Het antwoord op die vraag moet helder Mogelijke antwoorden zijn: pr, leerlingenwerving, integratie, ‘body’ voor je mentoraat, veel incidenten, pesten, overtuiging dat gezondheidsonderwijs een taak is van school. 

• Draagvlak:

Zorg dat een groep docenten, bestuur en ouderraad  de visie steunen, uit overtuiging en financieel.

Formuleer een gedeelde vraag, wens of mening.

Bijvoorbeeld: wij willen het alcoholmisbruik onder onze leerlingen aanpakken.

Verzamel de juiste mensen rondom een inventarisatie van de moeilijkheden die je in of rond de school tegenkomt. Pas je aanbod aan aan de vraag. Veel loverboys? Veel digitaal pesten? Veel wangedrag door alcohol? Veel eetproblemen?

Stel vast wat je aan kan als school: hoeveel mensen heb je die dit zouden kunnen dragen.

Kies de themata en formeer een stuurgroep.

Maak met de stuurgroep werkgroepen. In iedere werkgroep vraag je een deskundige (extern: GGD bv) , een ouders, een leerling, een docent. Geef ze een opdracht, een tijdpad, een mandaat.

Opdracht kan zijn: breng advies uit over een onderwijsprogramma dat voorlicht over X, adviseer ook wanneer, dus in welk leerjaar, hoe succes te evalueren is, wat de didactiek zou moeten zijn om succes te hebben en welke eisen dat aan het rooster en de uitvoerders stelt. Geef leerlingen uitdrukkelijk een stem.

Meld overal voortdurend wat je doet. Ook in de voorbereidingsfase. Op ouderavonden, in de schoolkrant, in interne nieuwsbulletins. Herhaal, herhaal, herhaal.

Blijf deskundigen betrekken bij het onderwijs, de invulling, de evaluatie, de scholing. De GGD’s doen dit graag!

Maak een feestelijke start.

• Geduld & organisatie

Zorg dat de stuurgroep het invoeringsproces begeleidt en monitort.

Het opzetten van een gezonde school is een meerjaren proces.

Kies je voor een ingroeimodel? Waar begin je dan?

Of kies je voor alles tegelijk?

Ga je proefdraaien?

Zorg voor een jaarlijkse evaluatie. 

• Randvoorwaarden

Is je rooster zo georganiseerd dat je mentoren gezamenlijk kunt laten werken en er ruimte is voor andere didactiek?

Heb je digitale hulpmiddelen?

Heb je presentatiemogelijkheden?

Zijn je mentoren bereid geschoold te worden?

Leg contact met de gezondheidsinstellingen in de buurt

• Budget

Het invoeren van een gezonde school kost tijd dus geld. Prop het niet bij de bestaande taak van de mentor. Maak formatie vrij.

Investeer in scholing en evaluatie

Zet hoog in maar aanvaard het mogelijke

Overtuig de ouderraad en het bestuur van een meerjarenvisie.

• Gevolgen voor je school

De school wordt veiliger en de leerlingen en je personeel worden gezonder

Onderwijs komt in beweging

Docenten denken mee, worden deskundiger en combineren lesinhoud met het onderwijsprogramma (voeding, sport, seks)

Gezond wordt een thema

Schoolfeesten worden leuker

Zorg wordt beter door verscherpte observatie en sfeer van openheid (pesten, eetstoornissen, mishandeling)

Publicitair gunstig, ouders ondersteunen gezondheidsonderwijs meestal van harte

Integratie tussen verschillende leerlingenpopulaties (sport verbroedert)

Je ontwikkelt protocollen voor gewenst en ongewenst gedrag

Meer informatie over de invulling van gezondheidsonderwijs op de Werkplaats Kindergemeenschap vindt u in onderstaande link.

Invulling “Gezond maakt slim”op de Werkplaats Kindergemeenschap